088 930 3333

Tiểu đường – nguyên nhân và cơ chế phát sinh bệnh

Bệnh tiểu đường (tên gọi khác là bệnh đái tháo đường) với những diễn biến thầm lặng nhưng vô cùng nguy hiểm chính là “kẻ giết người thầm lặng” nếu như không được phát hiện và điều trị kịp thời. Độ tuổi trung niên con người ta dễ mắc bệnh tiểu đường hơn, đặc biệt là ở nam giới. Theo thống kê, Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ gia tăng bệnh tiểu đường cao nhất thế giới. Bạn có tự tin rằng mình hoàn toàn khỏe mạnh và không mắc bệnh tiểu đường? Bạn có biết nguyên nhân và cơ chế dẫn đến bệnh tiểu đường là gì hay không? Nếu bạn thật sự muốn biết câu trả lời thì đừng bỏ qua bài viết này nhé!

  1. Cơ chế phát sinh bệnh tiểu đường

Bệnh tiểu đường là kết quả của quá trình rối loạn chuyển hóa Cacbohydrate khi hormone Insulin của tuyến tụy bị thiếu hoặc giảm hoạt tính đối với cơ thể người. Khi tình trạng này xảy ra, lượng đường trong máu ở mức cao dẫn đến tình trạng người bệnh bị đi tiểu nhiều, tiểu đêm, huyết áp cao, khát nước. Xác định nguyên nhân gây ra bệnh tiểu đường chính là bước cần thiết để lựa chọn cách chữa bệnh hiệu quả nhất.

Glucose là chất thiết yếu đối với cơ thể, cung cấp năng lượng cho cơ thể hoạt động. Glucose có nguồn gốc từ thức ăn hàng ngày và được dự trữ trong gan (ở dạng glycogen). Máu vận chuyển glucose khắp các cơ quan trong cơ thể và hormone Insulin (do các tế bào β của tuyến tụy tổng hợp) đảm nhận vai trò vận chuyển glucose vào tế bào, làm giảm nồng độ glucose trong máu. Khi đường huyết giảm xuống một mức nhất định, tuyến tụy sẽ ngừng tiết Insulin. Nếu quá trình trao đổi chất này bị gián đoạn thì glucose không thể đi vào tế bào, vì vậy tế bào thì bị “đói glucose” trong khi máu thì dư glucose. Hàm lượng glucose trong máu tăng cao đến một mức nhất định thì gọi là bệnh tiểu đường.

Cơ chế gây bệnh là vậy tuy nhiên tùy theo loại bệnh (tiểu đường tuýp 1, tuýp 2, tiểu đường thai kỳ) mà nguyên nhân có thể khác nhau. Vì vậy chúng ta cần biết nguyên nhân của từng loại để có cách phòng tránh và điều trị thích hợp.

  1. Nguyên nhân của bệnh tiểu đường

2.1. Tiểu đường tuýp 1

Tế bào β của tuyến tụy có nhiệm vụ tổng hợp và tiết ra Insulin để điều chỉnh lượng đường huyết mỗi khi ta ăn uống bất kỳ thực phẩm nào và ngoại tiết tố là dịch tụy giúp chuyển hóa lipid ở ruột non. Khi tụy bị suy yếu và không còn khả năng tiết đủ Insulin để điều chỉnh đường huyết và vận chuyển đường từ máu vào tế bào sinh ra năng lượng nuôi sống cơ thể. Do đó, đường không được vận chuyển vào tế bào mà lại tích lũy trong máu gây nên bệnh tiểu đường tuýp 1.

Nguyên nhân gây ra tình trạng này được xác định bao gồm:

– Hệ miễn dịch: Hệ miễn dịch của cơ thể bị suy yếu khiến cho tế bào β  bị bạch cầu tấn công, dẫn đến không thể sản xuất đủ Insulin hoặc không thể sản xuất Insulin. Bên cạnh đó, tình trạng tế bào Lympho T bị rối loạn cũng có thể gây nên bệnh tiểu đường tuýp 1.

– Chế độ ăn uống: Các nhà khoa học đã chứng minh rằng nguyên nhân chính gây tiểu đường tuýp 1 ở trẻ em là do một loại protein có tên là casein được tìm thấy trong thành phần sữa bò. Trên toàn thế giới, người ta ghi nhận rằng những đứa bé tiêu thụ sữa bò ở giai đoạn đầu đời thì dễ bị tiểu đường tuýp 1 hơn. Một sự thật khác đó là loại bỏ thức ăn động vật, bao gồm sữa trong chế độ ăn của bệnh nhân tiểu đường tuýp 1 có thể giúp ngăn ngừa diễn tiến phức tạp của bệnh và đảo ngược bệnh lý.

– Môi trường sống: Môi trường sống có thể là nhân tố gây nên bệnh tiểu đường tuýp 1 như virus, vi khuẩn tấn công, nhiễm độc từ môi trường, các chất hóa học…

– Các yếu tố di truyền: Bệnh tiểu đường tuýp 1 có thể có liên quan đến gene di truyền.

2.2. Tiểu đường tuýp 2

Bệnh tiểu đường tuýp 2 chiếm 90 – 95% trường hợp bị bệnh tiểu đường. Nguyên nhân chính gây bệnh tiểu đường tuýp 2 là cơ thể trở nên kháng với Insulin hoặc tuyến tụy không sản xuất đủ Insulin để vận chuyển glucose vào tế bào.

Một số nguyên nhân gây ra bệnh tiểu đường có thể kể đến như:

– Chế độ ăn uống và tập luyện không hợp lý 

Một khi cơ thể nạp vào quá nhiều tinh bột, chất béo dẫn đến tình trạng dư thừa, khi đó tuyến tụy nhận nhiệm vụ sản xuất Insulin nhiều hơn để đưa glucose vào tế bào, chuyển hóa thành năng lượng. Làm việc quá tải trong một thời gian dài sẽ khiến tuyến tụy bị suy yếu, dần dần mất khả năng sản xuất insulin.

– Béo phì: 

Đối với những người béo phì, trong cơ thể xuất hiện trạng thái bệnh lý đặc thù gọi là  “đề kháng Insulin”. Sau một thời gian dài tuyến tụy phải hoạt động quá mức khiến cho chức năng sản xuất insulin bị suy giảm, dẫn đến tình trạng thiếu Insuslin.

– Stress: 

Tình trạng stress kéo dài cũng có thể khiến cho nguy cơ mắc bệnh tiểu đường cao hơn. Mặt khác, một số loại thuốc điều trị về thần kinh, nhất là do stress tâm lý có thể là yếu tố nguy cơ tiểu đường.

– Hút thuốc lá: 

Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng hút thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tuýp 2, những người hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường cao hơn những người không hút thuốc 14%.  Khói thuốc ảnh hưởng đến tình trạng kháng Insulin cũng như giảm khả năng sản xuất Insulin của tuyến tụy.

2.3. Tiểu đường thai kỳ

Trong thời kỳ mang thai, cơ thể mẹ bầu cần nguồn năng lượng nhiều hơn so với thông thường, đồng nghĩa với việc lượng glucose cần được chuyển hóa nhiều hơn. Tuy nhiên, không phải khi nào tuyến tụy cũng hoạt động hiệu quả, sản xuất một lượng insulin vừa đủ và kịp thời. Vì vậy mà gây ra bệnh tiểu đường thai kỳ.

Bên cạnh đó, trong thời gian này, nhau thai sẽ tạo ra nội tiết tố giúp cho thai nhi phát triển. Những chất nội tiết này ảnh hưởng xấu đến Insulin, làm rối loạn mức đường huyết. Đặc biệt là vào giai đoạn cuối thai kỳ, tất cả mẹ bầu đều có chất kháng Insulin, tuy nhiên một số trường hợp xuất hiện chất kháng insulin trước khi mang bầu (nguyên nhân có thể là do béo phì). Đây cũng là những đối tượng có khả năng cao mắc bệnh tiểu đường thai kỳ.

Vì vậy có thể nói nguyên nhân dấn đến bệnh tiểu đường thai kỳ chính là do tuyến tụy không sản xuất đủ và kịp thời lượng insulin đáp ứng nhu cầu, do insulin giảm tác hoặc cơ thể con người chuyển hóa insulin không hiệu quả.

Việc hiểu đúng nguyên nhân và cơ chế phát sinh bệnh tiểu đường sẽ giúp chúng ta có đủ kiến thức để nhận biết và phòng tránh căn bệnh quái ác này!